Museum Hof van Busleyden mocht onlangs een zwaar beschadigd topwerk dat verloren leek opnieuw verwelkomen. De zeventiende-eeuwse terracotta buste van Bacchus, toegeschreven aan de Mechelse beeldhouwer Lucas Faydherbe, werd door studenten van de opleiding Erfgoedstudies aan de UA nieuw leven ingeblazen. De grondige restauratie van het werk is een veelbelovende start van deze nieuwe samenwerking tussen het museum en de Antwerpse universiteit.

Kunstwerk zkt. restaurator

Om studenten van de opleiding Erfgoedstudies praktijkervaring te laten opdoen, werkt de Universiteit Antwerpen al een tijd samen met de Antwerpse stedelijke musea, maar ook met het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis in Brussel. Museum Hof van Busleyden vervoegt het rijtje van musea en gaat zo voor het eerst een dergelijk partnerschap aan met een opleiding conservatie-restauratie.

Binnen elk traject selecteert het museum zorgvuldig een geschikt object, waarna de UA een student kiest met de juiste expertise. Het restauratieproces start met een grondig materiaal-technisch vooronderzoek, gevolgd door een behandelvoorstel dat goedgekeurd wordt door zowel docent als museum. De behandeling zelf gebeurt in nauw overleg met het museum, onder directe begeleiding van de lesgever.

Facelift voor Bacchus

Voor de eerste restauratie in het kader van de samenwerking tussen Museum Hof van Busleyden en de Universiteit Antwerpen viel de keuze op de Bacchusbuste (ca. 1640-1650) van Mechels beeldhouwer Lucas Faydherbe. Het beeld stond ooit prominent opgesteld in de Kruidtuin van Mechelen, maar in 1945 liep het door een val zware schade op aan onder meer de borst en de drapering. De herstelpogingen die daarop volgden – waaronder cementvullingen en overschilderingen – deden afbreuk aan de leesbaarheid en artistieke waarde van het werk.

Tijdens het vooronderzoek werden verschillende schadebeelden in kaart gebracht, waaronder oude breuken, barsten, lacunes en storende verkleuringen. Daarnaast bleken eerdere restauraties weinig duurzaam en zelfs schadelijk voor het originele materiaal.

Tijdrovend en omvangrijk

De student-restaurator, Zena Lemmens, reconstrueerde ontbrekende delen met compatibele materialen en retoucheerde storende cementaanvullingen. Maar de behandeling bleek zo tijdrovend en omvangrijk dat een andere student, Florence Van Audenrode, het werk overnam na het afstuderen van Zena. Samen slaagden ze erin de oorspronkelijke uitstraling van de buste grotendeels te herstellen. Hierdoor komt de levendige expressie van Bacchus, met zijn krullende haren, ranken, druiven en speelse blik, opnieuw tot zijn recht.

Win-win

De gerestaureerde buste zal een prominente plaats krijgen in Depot Rato, waar het grootste deel van de museumcollectie bewaard wordt. “Bezoekers krijgen zo een unieke inkijk in de historiek én het restauratieproces van het werk”, licht schepen van Erfgoed Greet Geypen toe. “Zo wordt het verhaal van Bacchus niet alleen een stukje Mechelse kunstgeschiedenis, maar ook een tastbaar voorbeeld van hoe erfgoedzorg, academisch onderwijs en museale praktijk elkaar kunnen versterken. Deze samenwerking is een win-win voor studenten, instellingen én publiek.”

Faydherbe in de schijnwerpers

De restauratie van de Bacchusbuste betekent ook een belangrijke aanvulling op de collectie van Museum Hof van Busleyden. Het museum bezit namelijk ook de terracotta bustes van Hercules en Omphale – beide erkend als Vlaamse Topstukken.

“Samen met Bacchus vormen deze beelden een uitzonderlijk ensemble binnen het oeuvre van Lucas Faydherbe en onze museumcollectie”, vertelt Lianne Kamminga, directeur van Museum Hof van Busleyden. “Met Rubens in Steen, een stadswandeling langs de historische kerken, brengen we sinds september een uitgebreid eerbetoon aan Faydherbe. Ook in de museumzalen en in het depot laten we bezoekers kennismaken met het indrukwekkende oeuvre van de Mechelse beeldhouwer-architect.”