Op zondag 26 april 2026 staat Mechelen opnieuw in het teken van Erfgoeddag, de jaarlijkse hoogdag voor cultureel erfgoed in Vlaanderen en Brussel. Met het thema HaHa Humor nodigt de stad bezoekers uit om erfgoed eens door een andere bril te bekijken: die van humor, plezier en relativering. In en rond Mechelen worden 33 gratis activiteiten georganiseerd, verspreid over 16 locaties. De stad neemt al vierentwintig jaar trouw deel aan Erfgoeddag, dat dit jaar zijn 25ste editie viert. Zowel vaste waarden als nieuwe deelnemers zorgen voor een gevarieerd en eigentijds programma.

Erfgoeddag bewijst elk jaar dat erfgoed veel meer is dan het bewaren van het verleden. Ook dit jaar worden organisaties uitgedaagd om het centrale thema op een originele manier te vertalen naar hun eigen werking. Humor blijkt daarbij een verrassend rijke invalshoek. Van speelse tentoonstellingen en creatieve workshops tot verhalen met een knipoog: bezoekers ontdekken hoe humor doorheen de tijd een rol speelde in het dagelijkse leven en in artistieke expressie.

Veelzijdig

De kracht van Erfgoeddag zit in de samenwerking tussen heel verschillende partners: van musea tot scholen en van archieven tot ateliers. Lokale heemkringen of verenigingen, ambachtslieden, musea en archiefinstellingen in en rond Mechelen laten op zondag nieuwsgierige bezoekers graag kennismaken met hun werk voor en achter de schermen van het roerend en immaterieel erfgoed.

“Erfgoeddag toont elk jaar hoe veelzijdig erfgoed kan zijn, en het thema humor maakt dat nog eens extra duidelijk. Humor is van alle tijden en zit vaak verborgen in verhalen, objecten en tradities die we misschien als vanzelfsprekend beschouwen. Door dat speelse perspectief toe te voegen, maken we erfgoed niet alleen toegankelijker, maar ook herkenbaarder voor een breed publiek. In Mechelen zie je hoe organisaties daar elk op hun eigen manier creatief mee omgaan. Dat maakt deze editie bijzonder fris en uitnodigend. We willen mensen prikkelen om met een open blik te komen kijken” zegt schepen van Erfgoed Greet Geypen.

Vakmanschap met een knipoog

Het Instituut voor Kunst en Ambacht (IKA), een boeiende makersplek, is een vaste waarde op Erfgoeddag. Studenten gingen de voorbije maanden aan de slag met het thema en vertaalden dat naar verrassende en soms speelse creaties. Verschillende afdelingen van het IKA tonen hoe vakmanschap en humor hand in hand kunnen gaan. Zo werkt het glasatelier rond fopglazen, speelse drinkglazen uit de renaissance die ontworpen zijn om te verrassen of zelfs te misleiden. De vormen variëren van een klassieke kelk tot een laars of dierfiguur, telkens met zichtbaar vakmanschap. Voor dit project werd zelfs een internationale glasblazer betrokken.

Daarnaast ontdek je er een fototentoonstelling met analoge technieken die de ziel van de fotografie blootleggen. Verder kan je er zelf een emoji-broche maken uit kroonkurken, terwijl het atelier boekkunst bezoekers uitnodigt om een eigen pop-up boekje te binden met speelse effecten. Ook keramiekstudenten tonen hun interpretatie van alledaagse objecten met een twist, zoals verrassende keramische deurgrepen.

Van poppenkast tot kookworkshop

Erfgoeddag mikt op een breed publiek, van gezinnen met kinderen tot erfgoedliefhebbers. Het programma in Mechelen zet sterk in op beleving en interactie. Zo kunnen kinderen in Busleyden atheneum (Campus Stassart) zelf aan de slag met handpoppen die ze maken in de workshop van het Speelgoedmuseum of deelnemen aan een kookworkshop waarin humor en samenwerking centraal staan.

Wie liever wat meer beweging heeft, kan op pad gaan met gidsen die de stad tot leven brengen met anekdotes en absurde verhalen (gratis mits voorinschrijving). Jongeren van het vierde jaar Toerisme (Busleyden Atheneum) organiseren in samenwerking met Visit Mechelen een verrassende tocht door de Mechelse binnenstad. Van historische blunders tot komische scènes die de Maneblussers door de eeuwen heen hebben beleefd: je hoort het allemaal.

Er is voor ieder wat wils. Ook tentoonstellingen zoals de Nekkerspotters van de Academie Mechelen of projecten rond dadaïsme en affiches in het IKA tonen hoe humor een plaats krijgt in hedendaagse kunst en educatie.

Vertrouwde erfgoedspelers

Naast nieuwe initiatieven blijven ook de vertrouwde erfgoedspelers een belangrijke rol spelen. Ook Museum Hof van Busleyden, Stadsarchief Mechelen, Kazerne Dossin en Depot Rato zorgen voor een extra dimensie binnen het programma.

In het Museum Hof van Busleyden duiken bezoekers in de kunst. Oude kunst lijkt op het eerste zicht heel serieus — maar wie goed kijkt, merkt hoeveel humor en satire erin verscholen zit. De meest hilarische anekdotes en gezichtsuitdrukkingen uit de museumcollectie werden verzameld op zoekkaartjes. Haal jouw set op aan de museumbalie en ga op speurtocht door het museum. Wie zoekt, die vindt. En extra leuk: de kaarten doen achteraf perfect dienst als grappige wenskaarten. Het museum is op deze dag uitzonderlijk gratis open.

Studenten van de befaamde Koninklijke Beiaardschool Jef Denyn brengen voor Erfgoeddag een speels programma vol muzikale humor. Het beiaardspel is ver te horen, maar via het smalle torentrapje kan je naar boven klimmen om hen ook te zien spelen. Kijk mee, luister naar hun vrolijke interpretaties en grijp je kans om vragen te stellen over dit bijzondere instrument. Luister je liever vanop de begane grond? Vlij je neer in de museumtuinen en ontdek hoe snel de beiaardklokken je doen lachen.

In Depot Rato worden dan weer verborgen collectiestukken ontsloten, met aandacht voor satire, restauratiefouten en onverwachte verhalen uit het depot. Je kan er bij de reuzendragers en tussen de reuzen ook terecht voor een ludieke paardenrace geïnspireerd op de Mechelse Ommegang. Leer de grappigste paardenmoves en race je naar de overkant voor een beloning.

Ook het Stadsarchief laat zien dat geschiedenis niet altijd ernstig hoeft te zijn. Tijdens Erfgoeddag nemen de archivarissen en vrijwilligers van dienst elk uur bezoekers mee op tijdreis naar allerlei nonsens en ongein uit het Mechelse verleden. Bekijk en ontdek het verhaal achter erkende topstukken, fopstukken, kluchten en spotprenten.

Het thema humor krijgt niet alleen een lichte invulling. In Kazerne Dossin wordt tijdens een panelgesprek onderzocht waar humor botst met geschiedenis en menselijk leed. Er wordt stilgestaan bij de vraag wanneer humor verbindend werkt en wanneer ze kan kwetsen. Die gelaagdheid maakt Erfgoeddag extra interessant: bezoekers krijgen niet alleen een lach, maar ook nieuwe inzichten aangereikt.

Geen klassieke opendeurdag

“Wat Erfgoeddag zo sterk maakt, is dat het nooit een klassieke opendeurdag is, maar een moment waarop organisaties zichzelf heruitvinden. Alle activiteiten worden speciaal voor deze editie uitgewerkt en vertrekken vanuit het centrale, landelijke thema. Dat zorgt ervoor dat zelfs frequente bezoekers telkens nieuwe verhalen en invalshoeken ontdekken. Ze vertrekken vanuit hun eigen werking, maar worden uitgedaagd om die telkens opnieuw te bekijken door de bril van het thema. Dat zorgt voor vernieuwing en houdt het aanbod levendig, zowel voor bezoekers als voor de partners zelf. In Mechelen zien we hoe die dynamiek elk jaar groeit en hoe steeds meer organisaties mee hun schouders onder dit verhaal zetten, wat het aanbod nog meer divers maakt”, aldus Greet Geypen.

Door al deze activiteiten biedt Erfgoeddag een rijk en toegankelijk programma voor iedereen die Mechelen op een andere manier wil ontdekken. Erfgoeddag blijft daarmee een uitnodiging om stil te staan bij het verleden, maar ook om het heden anders te bekijken. Of je nu houdt van kunst, geschiedenis, ambacht of gewoon nieuwsgierig bent naar verrassende verhalen: er valt overal iets te beleven. De combinatie van vaste waarden en nieuwe spelers zorgt voor een evenwichtige mix van diepgang en vernieuwing.

Praktisch

Erfgoeddag vindt plaats op zondag 26 april 2026 en is volledig gratis. De meeste activiteiten lopen van 10 tot 17 uur. Het volledige programma is beschikbaar via www.mechelen.be/erfgoeddag en in een handige wandelfolder op de deelnemende locaties. De meeste activiteiten kan je vrijblijvend tussen de openingsuren bezoeken, soms is vooraf inschrijven vereist.