Erfgoed is niet alleen te vinden in de Mechelse binnenstad. Ook in de dorpen en wijken telt een rijk verleden. In het najaar van 2025 organiseerde de stad een bevragingsronde via ‘De Tafel van Mechelen’ om te peilen naar hoe inwoners erfgoed beleven in hun wijk of dorp. Uit die gesprekken bleek dat erfgoed sterk leeft en dat veel bewoners en verenigingen ideeën hebben om ermee aan de slag te gaan, maar dat het vaak onder de radar blijft en aan kennis ontbreekt over hoe ontsluiting kan gebeuren. De stad wil dat lokale engagement ondersteunen en faciliteren.

“Die gesprekken maakten heel duidelijk dat erfgoed sterk leeft. In dorpen en wijken zijn er verhalen, plekken en tradities die belangrijk zijn en die mensen willen koesteren en doorgeven. Er kwamen heel veel ideeën naar boven, maar tegelijk ook de nood aan concrete toepassingen of platformen om de ontsluiting van erfgoed vorm te geven. Als stad willen we de ontsluiting ondersteunen en helpen om dat erfgoed aan de oppervlakte te brengen, zonder het over te nemen, zodat mensen – vaak verbonden aan een heemkundige kring - met heel wat expertise en kennis zelf de regie in handen houden” zegt Greet Geypen, schepen van Erfgoed.

ErfgoedApp 

De stad wil zich de komende jaren extra inzetten op erfgoed in de wijken en de dorpen. In dat kader organiseerde ze recent een opleiding rond de ErfgoedApp, een digitale tool speciaal ontwikkeld voor de erfgoedsector door FARO, het Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed.

Hiermee kunnen erfgoedspelers zelf hun erfgoedverhalen, plekken en routes ontsluiten. De opleiding werd gegeven aan een groep erfgoedliefhebbers uit verschillende Mechelse wijken en dorpen. Ook stadsmedewerkers namen deel. Dat zorgde niet alleen voor inhoudelijke ondersteuning, maar ook voor extra aanspreekpunten wanneer lokale erfgoedinitiatieven later concreter worden. 

“Bewoners en verenigingen gaven aan dat ze met dat erfgoed iets willen doen, maar dat ze zoeken naar een praktische manier om verhalen en plekken te bundelen en te delen. De opleiding rond de ErfgoedApp past binnen onze ondersteunende rol. De app is laagdrempelig en laat lokale verenigingen toe om zelf eenvoudig verhalen, foto’s en erfgoedlocaties te delen. Zo kunnen lokale initiatieven hun erfgoed stap voor stap ontsluiten, zonder zelf grote investeringen te moeten doen. We willen geïnteresseerde inwoners vertrouwd maken met de app en hen begeleiden bij het verkennen van de mogelijkheden. Zo kunnen lokale erfgoedspecialisten later zelf beslissen of en hoe ze de app inzetten voor hun erfgoedverhaal”, aldus schepen Geypen.

Concreet leerden deelnemers hoe ze met de app verhalen koppelen aan specifieke plekken, foto’s toevoegen, eenvoudige routes opbouwen en historische context meegeven. Voor Mechelen werd bovendien een herkenbaar sjabloon voorzien, zodat verenigingen en bewoners makkelijk eigen content kunnen toevoegen binnen een duidelijke structuur. De stad voorziet extra ondersteuning bij het gebruik van de app. 

Meerdere initiatieven lopende

Het engagement uit zich vandaag in meerdere initiatieven. In Leest namen de vrijwilligers van Leest Geweest afgelopen zomer de schepen mee op een fietstocht langs de Leestse kapellen. Zo deelden ze hun enthousiasme voor dit type erfgoed en hun ideeën om die plekken en verhalen meer zichtbaar te maken. Ook het belang van priester-kunstenaar Georges Herregods komt hierbij aan bod. De schepen van Erfgoed deelt het enthousiasme, waardeert het en wil dat heel graag ondersteunen. 

Ook in andere Mechelse dorpen en wijken is de stad al in gesprek met bewoners en verenigingen over hoe zij hun erfgoed willen tonen en doorgeven. Die gesprekken vertrekken telkens van lokale ideeën en worden stap voor stap verder verkend.

In Walem wordt bijvoorbeeld nagedacht over een dorpswandeling langs historische plekken en gebeurtenissen die belangrijk zijn geweest voor het dorp. Daarnaast start deze maand een werkgroep die de Halloweentraditie van het dorp wil verduurzamen in de bouw van een heuse Walemse reus (of reuzin).

In Hombeek wordt dan weer bekeken hoe lokale tentoonstellingen een duurzame toekomst kunnen krijgen in de ErfgoedApp. De stad volgt die initiatieven van nabij op en biedt ondersteuning waar dat helpt om ideeën concreter te maken.

Verder bouwen aan lokale erfgoedtrajecten

De komende maanden blijft de stad in gesprek met bewoners, heemkringen en verenigingen in de Mechelse wijken en dorpen.

“Concreet houdt dit in dat de betrokken stadsdiensten samen naar de dorpen trekken, in gesprek gaan met lokale heemkringen, verenigingen, dorpsraden of buurtcomités. Elk dorp heeft zijn eigen verhaal. Als stad willen we vooral ondersteunen en versterken waar nodig. Zo blijft lokaal erfgoed en onze geschiedenis levend voor toekomstige generaties,” besluit Greet Geypen.