Mechelen heeft 57% van haar klimaatdoelstellingen richting 2030 gerealiseerd. Dat blijkt uit het nieuwste rapport van het Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP). Ook al blijven er uitdagingen, op bijna alle meetbare domeinen scoort de stad duidelijk boven het Vlaamse gemiddelde.
Mechelen zet zich al langer sterk in voor het klimaat. Sinds 2012 is de stad lid van het Europese Burgemeestersconvenant en engageert ze zich om tegen 2030 40% minder broeikasgassen uit te stoten. In 2021 sloot Mechelen zich aan bij het LEKP, een initiatief van toenmalig minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers om steden en gemeenten te motiveren om aan de slag te gaan met de klimaatuitdagingen. Het LEKP focust op vier werven: vergroening, renovaties, mobiliteit en water.
Schepen van Klimaat en Energie Arthur Orlians. “De doelstellingen uit het Lokaal Energie- en Klimaatpact zijn zeer concreet en daardoor transparant op te volgen. Zo zien we waar we sterke resultaten neerzetten, maar ook waar we extra inspanningen moeten leveren om onze klimaatambities waar te maken. Zo deden we al 1.279 collectieve renovaties en behaalden we al 60,2% van de energiedoelstelling terwijl het Vlaams gemiddelde nog maar rond 10% schommelt. Net zoals elders in Vlaanderen staat fossielvrij renoveren ook in Mechelen nog in haar kinderschoenen.”
Sterke vooruitgang op mobiliteit en energie
Mechelen scoort op vlak van duurzame mobiliteit duidelijk beter dan het Vlaamse gemiddelde. Met 1.657 laadpunten is de doelstelling al volledig gehaald (Vlaams gemiddelde: 81,5%). Er zijn vandaag 157 deelwagens in de stad, goed voor bijna 88% van de doelstelling (Vlaams gemiddelde: 33,3%).
Ook het fietspadennetwerk groeit verder: 48,5 kilometer extra fietspad werd aangelegd, goed voor ruim de helft van de doelstelling tegen 2030 (Vlaams gemiddelde: 24,9%). De komende jaren gaat de stad verder met het fietsenplan 2.0 en gaat nog een dimensie verder door ook extra in te zetten op de voetpaden. In 2025 is er in totaal 9.290 lopende meter voetpad heraangelegd of hersteld. Voor 2026 is er in totaal reeds 1.452 lopende meter voetpad in heraanleg of onderhoud hersteld. De stad zet daarnaast ook sterk in op de elektrificatie van mobiliteit.
Ook in het eigen stadspatrimonium boekt Mechelen resultaten: meer dan de helft van de geplande energiebesparing (53,6%) is al gerealiseerd. “Vandaag is 80% van de straatverlichting in Mechelen al vervangen door LED, tegen eind 2027 zullen we op 100% zitten”, vertelt schepen van Leefmilieu Patrick Princen.
“De energietransitie is een werk van lange adem”, zegt schepen Orlians. “Maar we zien dat onze inspanningen effect hebben. Voor de meeste doelstellingen zitten we goed op schema en liggen we voor op andere Vlaamse steden en gemeenten. Door te investeren in energiezuinige gebouwen, duurzame mobiliteit en hernieuwbare energie maken we onze stad stap voor stap klimaatvriendelijker, toekomstbestendig én zien we dit jaarlijks in onze energiefactuur.”
Meer bomen en groen
De voorbije vijf jaar kwamen er 652 extra natuurgroenperken bij, zeven keer meer dan het streefcijfer, samen met 10 kilometer nieuwe hagen en gevelgroen. Volgens de bomenteller van Stad Mechelen zijn er de laatste jaren maar liefst 4.000 individuele bomen bijgekomen op het openbaar domein en werden er in heel Mechelen samen met heel veel Mechelaars en tal van partners zelfs ruim 87.000 bomen aangeplant, al dan niet in bosverband.
“Bomen spelen een sleutelrol in de strijd tegen klimaatverandering”, zegt schepen Princen. “Ze nemen CO₂ op, zorgen voor verkoeling, helpen water beter infiltreren en maken onze wijken aangenamer om in te wonen. Daarom blijven we sterk inzetten op vergroening, ook in dichtbebouwde buurten. Op dit moment zijn we weer 134 extra bomen aan het planten op ons openbaar domein. En dat doen we niet alleen, maar samen met de Mechelaar.”
Naast extra groen zet Mechelen ook in op ontharding. Sinds 2021 werd al meer dan 61.800 m² verharding opgebroken, goed voor 69% van de doelstelling (Vlaams gemiddelde: 37,8%). Schepen Princen: “Met onze onthardingsploeg maken we letterlijk opnieuw plaats voor natuur. Elke vierkante meter die we ontharden helpt om water beter op te vangen, hitte te beperken en onze stad klimaatbestendig te maken.”
Mechelen realiseerde al 36.267 m³ extra hemelwateropvang, wat overeenkomt met 40% van de doelstelling tegen 2030 (Vlaams gemiddelde: 24,1%). “Water wordt steeds meer een strategische grondstof”, zegt Patrick Princen. “Door regenwater beter op te vangen en ruimte te geven aan de bodem, bereiden we onze stad beter voor op zowel droogte als hevige regenval.”
Twee uitdagingen
Mechelen scoort op quasi alle doelstellingen beter dan het Vlaams gemiddelde, maar twee uitdagingen vallen op: participatieve hernieuwbare energieprojecten en fossielvrije collectieve renovaties. Schepen Orlians: “Voor hernieuwbare energie werken we ondertussen samen met burgercoöperatie Klimaan. We leggen zonnepanelen op onze stadsgebouwen en private gebouwen en Mechelaars kunnen op die manier mee investeren. Via het Europese project Multiroofs onderzoekt de stad hoe platte daken nog meer ingezet kunnen worden in de strijd tegen klimaatopwarming.”
Wat betreft fossielvrije renovaties ligt het Vlaamse gemiddelde op slechts 2,9%. Ook in Mechelen werd volgens het LEKP-rapport voorlopig nog maar één volledig fossielvrij renovatieproject gerealiseerd. De beschikbare cijfers geven echter geen volledig beeld, omdat niet alle particuliere renovaties vandaag doorstromen in de Vlaamse databronnen.
“De sprong naar volledig fossielvrij renoveren gebeurt meestal gefaseerd en neemt tijd. Net zoals deelmobiliteit stap voor stap elektrisch werd, zal ook de renovatieaanpak in die richting evolueren”, zegt schepen Orlians. “In deze geopolitieke turbulente tijden valt opnieuw op hoe afhankelijk we zijn van niet-Europees gas en niet-Europese olie en we zien de financiële gevolgen voor overheid en burgers. Europa heeft er alle belang bij om in te zetten op groene energie.”
Het volledige rapport is publiek raadpleegbaar via het LEKP-portaal: www.lokaalklimaatpact.be.