Dames en heren, beste stadsgenoten,

We zijn hier vanavond om onze solidariteit te betonen aan de mensen in Gaza, die elke dag ondraaglijk lijden.

Laten we daarom beginnen met een minuut stilte voor alle slachtoffers.

Deze bijeenkomst is niet vrijblijvend. Wat ik hier vanavond zeg, is niet vrijblijvend. Onze stad heeft mensenrechten steeds hoog in het vaandel gedragen. Dat is geen vrijblijvende keuze. Die keuze verplicht ons meer te doen dan alleen maar vage principes te verkondigen. De moed van onze overtuiging verplicht ons duidelijk te zeggen dat wat in Gaza en ook op de Westelijke Jordaanoever gebeurt lijnrecht ingaat tegen onze meest fundamentele waarden. Mechelen kan en wil daarom niet wegkijken.

Een stad als Mechelen kan het conflict niet beëindigen, een manifestatie als vanavond – hoe talrijk ook – zal niet volstaan om een einde te maken aan het bloedvergieten. Sommigen zeggen dat we als lokaal bestuur ons niet moeten uitspreken over Gaza. Ik – en samen met mij het hele stadsbestuur – denken daar fundamenteel anders over. Ik leg u uit waarom.

Twee verschrikkelijke wereldoorlogen maakten tientallen miljoenen slachtoffers. Ook in Mechelen brachten ze alleen maar geweld, ellende, pijn en verwoesting. Op de puinhopen van die wereldbranden was de boodschap van de wereldgemeenschap heel duidelijk: dat nooit meer. Er moest een betere bescherming komen tegen barbarij, om genocide te voorkomen, etnische zuivering, dodelijke discriminatie, gewelddadige willekeur. Die bescherming bestond uit de uitbouw van het internationale recht, gebaseerd op de rechtstaat en op het respect voor universele mensenrechten.

Dat internationale recht moet aan alle mensen – waar ook ter wereld – bescherming bieden tegen de barbarij. Het moet ons beschermen tegen de anderen, maar ook de anderen tegen ons. En het moet mensen beschermen tegen zichzelf, op momenten dat wraakgevoelens of woede het overnemen van de rede. Een land dat slachtoffer is van geweld, heeft het recht om zich te verdedigen. Maar de manier waarop men zich verdedigt, is ingeperkt door het internationale recht. Die trekt de grenzen en die grenzen beschermen onszelf tegen ontsporingen en onmenselijkheid. Met andere woorden, wie het internationale recht negeert, naast zich neerlegt, overtreedt, eigent zichzelf het recht toe onmenselijk te zijn. Waarbij de dader niet alleen de menselijke waardigheid van de slachtoffers miskent, maar ook zijn eigen menselijke waardigheid verkwanseld.

Vandaag wordt die menselijke waardigheid in Gaza op ondraaglijke schaal met voeten getreden. Dagelijks komen gemiddeld 100 mensen om. Twee miljoen mensen leven opgesloten in een hel, hun huizen verwoest, ze worden steeds opnieuw verdreven. Voedsel en water worden doelbewust als wapen gebruikt. Uitgehongerde mensen die aanschuiven voor voedsel worden beschoten en gedood, kinderen sterven van de honger. Hospitalen en scholen worden ongenadig gebombardeerd, journalisten doelbewust vermoord, ziekenwagens aangevallen, internationale hulpverleners moedwillig beschoten…

Niemand weet het precies, maar alle internationale waarnemers en onafhankelijke organisaties spreken over tienduizenden doden, waaronder bijna 20.000 kinderen. Vermoord in hun onschuld. Volgens extreemrechtse ministers in de Israëlische regering mag dat want volgens hen zijn alle Palestijnen schuldig. De regering Netanyahu bespreekt openlijk plannen voor etnische zuivering, het verwijderen van een ganse bevolking, miljoenen mensen, naar andere landen, tot Zuid-Soedan toe.

En ook op de Westelijke Jordaanoever voltrekt zich een orgie van geweld, met ook daar bijna duizend doden, waaronder meer dan tweehonderd kinderen. Daar was geen aanval van Hamas, maar de Palestijnen worden er evenzeer geterroriseerd. Dat is al jaren aan de gang, maar nu explodeert het geweld. Zogenaamde kolonisten die huizen in brand steken of platwalsen, auto’s opblazen, boomgaarden en akkers verwoesten en dan de grond gewoon afpakken van mensen die er generaties wonen. Ze kunnen dat ongestraft doen, maar een Palestijn die durft protesteren riskeert zijn leven. Alleen al het idee dat men in de eenentwintigste eeuw koloniseren van andermans thuisland als een verdedigbaar beleid omarmd laat zien hoever men is afgegleden.

De regering van Israël zit in een logica die zowat alle principes van het internationale recht met de voeten treedt. Collateral damage wordt opgerokken totdat je moeilijk van iets anders dan pure moord kan spreken. In Gaza worden volledige steden tot de laatste steen afgebroken. Tegelijk veegt de Israëlische regering alle resoluties van de Verenigde Naties van tafel en zegt openlijk dat ze geen tweestatenoplossing wil. Een regering die – met andere woorden – geen eindpunt wil, geen duurzame oplossing, geen echte onderhandelingen, maar niets anders nastreeft dan het totaal verwijderen van de Palestijnen.  

Aan deze waanzin moet een einde komen. Als ouder, als broer, als kind, als mens zijn de beelden van de ellende, het onbeschrijflijke leed niet langer te verdragen. De schade die de regering Netanyahu aanricht is onpeilbaar. Hij vertrappelt niet alleen de menselijke waardigheid van de Palestijnse mannen, vrouwen en kinderen, hij beschadigt ook onherroepelijk de reputatie van Israël, de staat en de samenleving die hij leidt.

Maar ook onze menselijke waardigheid wordt beschadigd. Elke dag zien we die beelden, lezen we de rapporten en verslagen, de massale schendingen van mensenrechten. We zijn getuigen, tegen wil en dank. Vanop de eerste rij. We kunnen niet wegkijken. We kunnen niet zeggen dat we het niet wisten. En dat legt een morele en emotionele last op elk van ons. We voelen ons machteloos en dat raakt onze menselijke waardigheid. Hoe kunnen we dat lijdzaam ondergaan ? Wat gaan we ooit tegen onze kinderen en kleinkinderen vertellen wanneer ze ons vragen wat wij gedaan hebben om dit tegen te gaan? En hoe kijken we naar onszelf in de spiegel ? Daarom zijn we hier. Vanuit onze verantwoordelijkheid als mens, vanuit onze solidariteit met de slachtoffers en de onschuldigen die lijden.

Vergeten we bij dit alles het leed van 7 oktober 2023, toen Hamas meer dan duizend mensen heeft gedood, waaronder ook tientallen kinderen ? Vergeten we het leed van de gijzelaars, waarvan er nu nog steeds 56 niet zijn teruggekeerd. Ook hier wil ik glashelder zijn. Voor wie er nog twijfel over had: Hamas heeft op 7 oktober 2023 glashelder laten zien dat ze een terreurorganisatie is. Het stadsbestuur van Mechelen betreurt elk onschuldig slachtoffer dat ze gemaakt heeft. Hamas zit in dezelfde logica als de extreemrechtse ministers in de Israëlische regering: voor beiden is elke lid van de andere gemeenschap een vijand. Een van de twee volkeren moet verdwijnen of ophoepelen. De genocidale waanzin ten top. Dat is niet onze logica. Voor ons is elk mensenleven uniek en waardevol. En mensenrechten stoppen niet aan etnische of culturele grenzen. Elk burgerslachtoffer is er een teveel. Ook wij willen dat die gijzelaars onmiddellijk vrijkomen. Maar zelfs in Israël zeggen toonaangevende stemmen dat het voortdurende geweld in Gaza de gijzelaars niet helpt, niets oplost. Ze protesteren tegen het rampzalige beleid van hun regering en beseffen dat dit hun land op een heilloos pad heeft gebracht, onverdedigbaar voor een democratie. Veel Israëlische burgers protesteren tegen deze aanpak. In een extreem conflict, waar wij-zij denken de boventoon haalt, waar de maatschappelijke druk enorm is, vraagt dit moed. Dat mogen we nooit vergeten. Deze Israëlische burgers zijn onze bondgenoten voor een wereld gebaseerd op menselijkheid en rechtvaardigheid.

We weten dat we het geweld vanop onze Grote Markt niet kunnen stoppen. En ook onze regering kan dat niet alleen. Maar net zoals wij hier onze stem verheffen, ons engagement tonen moet ook de regering dat doen. België was altijd een voorloper in het verdedigen en uitbouwen van het internationale recht. Ons land heeft terzake een reputatie. Wie nu stilzit, verspeelt die reputatie. Men heeft al veel te lang met zijn vingers gedraaid, de kat uit de boom gekeken. Er zijn ondergrenzen aan pragmatisch handelen en afwachten. Als zelfs onze topdiplomaten oproepen tot meer initiatieven, moet de regering eindelijk in aktie schieten en meer doen dan enkele tonnen voedsel droppen.

Begin met het erkennen van de Palestijnse staat. 146 van de 193 landen hebben dit al gedaan. De meerderheid van de democratische landen hebben dit gedaan. Spanje, Ierland, Frankrijk en Groot-Brittanië gaan dit doen. Canada gaat dit doen. En voor alle duidelijkheid en om alle valse informatie hierover tegen te gaan: een land erkennen is niet hetzelfde als een regering erkennen. Met de erkenning van Palestina erkennen we op geen enkele manier Hamas. Maar door Palestina te erkennen geven we dat volk de staat waar het recht op heeft, maken we haar tot een volwaardige speler in de internationale gemeenschap. De voortschrijdende kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever of het permanent bezetten en inlijven van Gaza wordt dan vanuit het internationale recht veel moeilijker. Het feit dat Netanyahu zich zo fel verzet tegen zo’n erkenning, bewijst alleen maar het belang ervan.

Maar onze regering moet meer doen, zolang dit bloedbad duurt. Ze moet – net als de Nederlandse regering – een inreisverbod afkondigen tegen de extreemrechtse ministers in de Israëlische regering. En ze moet in de Europese gemeenschap van kamp veranderen en zich aansluiten bij die landen die actief wezenlijke sancties bepleiten en nemen. Volgehouden, kordate internationale druk en sancties is het pad dat ons land- samen met de Europese Unie – moet bewandelen. De gruwel moet stoppen.

Beste stadsgenoten

Ik wil vandaag uitdrukkelijk het actiecomité “Mechelen for Palestine” bedanken voor hun mateloze inzet en engagement. Ik wil ook onze handelaars bedanken voor de ontroerend mooie actie. In heel wat winkels werden in de vitrines rode lijnen aangebracht. Het vergt moed om in uw uitstalraam zo’n helder en ondubbelzinnig maatschappelijk statement te maken. Zij verdienen een warm applaus, net als alle mensen die hier vanavond aanwezig zijn. U kan hier ook nog gratis raamaffiches bekomen van de aktie “trek de rode lijn voor Gaza”. Maak uw solidariteit bekend. En praat erover met uw naasten, uw buren. Versterk het draagvlak voor mensenrechten en menselijkheid.

Beste stadsgenoten, ik besluit:

Mechelen is een warme stad. Een stad die mensenrechten hoog in haar vaandel draagt. Een stad ook die niet wegkijkt. We kiezen niet tussen Israëlis of Palestijnen. Wij staan aan de kant van alle mensen van goede wil. We erkennen Israël, maar willen dat ook Palestina erkend wordt. We verwerpen anti-semitisme, een eeuwenoud kwaad in onze samenleving. Maar we verwerpen even krachtig elke vorm van demonisering van de Palestijnen, of het nu om hun geloof of hun etnie gaat.

Daarom wappert vandaag de Palestijnse vlag op onze toren, naast onze Mechelse vlag. Schouder aan schouder. Die toren staat symbool voor onze gemeenschap, onze thuis. Hij staat symbool voor jullie allemaal. Mechelaars hebben een emotionele band met Sint-Romboutstoren. Het is als het ware onze ziel, ons belfort. De plek die trots onze vrijheid en onze waarden uitdraagt. Vandaag draagt onze toren de Palestijnse vlag, zoals we in ons hart alle onschuldige slachtoffers uit Gaza met ons meedragen. De vlag van mensen in nood, de vlag van mensen die lijden. De vlag van mensen die op ons rekenen. Op u rekenen. Ik dank u.

Bart Somers

Burgemeester