De stad Mechelen lanceert een oproep voor een ontwerpteam dat de renovatie van de Braemvleugel van het stadhuis zal uitwerken. Het gebouw moet de komende jaren uitgroeien tot een centrale erfgoedhub waar collecties worden bewaard, erfgoedorganisaties samenwerken en bezoekers het rijke Mechelse verleden kunnen ontdekken. Tegen eind 2029 moet de vernieuwde vleugel de deuren openen, nog voor de start van het feestjaar rond Margareta van Oostenrijk in 2030. Voor de renovatie wordt uitgegaan van een bouwbudget van circa 5 miljoen euro (excl. btw en erelonen). In het stadhuis komen op termijn ruimtes vrij doordat de stedelijke diensten verhuizen, waardoor de Braemvleugel kan worden herbestemd tot erfgoedhub.
Met de nieuwe erfgoedhub wil de stad verschillende erfgoedspelers samenbrengen op één locatie. Het gaat onder meer om het Stadsarchief, de Erfgoedcel, CEMPER, de Beiaardschool en de erfgoedwerking van Figurentheater De Maan. Ook andere Mechelse organisaties rond erfgoed zullen er een plek krijgen. Naast werk- en depotruimtes voorziet het project ook een centraal publiek onthaal met ruimte voor expo’s.
Rijk verleden zichtbaar maken
“Mechelen heeft een uitzonderlijk rijk verleden en dat willen we nog sterker zichtbaar maken voor inwoners en bezoekers. Met deze erfgoedhub geven we een nieuw elan aan de meest recente vleugel van het stadhuis. Het Margaretajaar 2030 zal duizenden bezoekers naar Mechelen brengen. Daartegen zal deze nieuwe erfgoedhub één van de plekken zijn waar zij kunnen ontdekken waarom onze stad zo'n bijzondere rol heeft gespeeld in de geschiedenis van de Nederlanden. Het voegt een extra betekenislaag toe aan ons stadhuis en versterkt de eigentijdse relevantie ervan omdat we hiermee tegelijk ons erfgoed, ons stadscentrum en onze culturele uitstraling een boost geven”, zegt burgemeester Bart Somers.
Levendige ontmoetingsplaats rond erfgoed
De erfgoedhub krijgt onderdak in de rechtervleugel van het stadhuis, die in de jaren 1970 werd gebouwd. De vleugel vraagt een grondige renovatie om klaar te zijn voor de toekomst.
“Vandaag zijn heel wat erfgoedcollecties, organisaties en expertise verspreid over verschillende locaties in de stad. Met deze erfgoedhub brengen we die samen onder één dak. Dat creëert niet alleen betere omstandigheden voor het bewaren van erfgoed, maar ook nieuwe kansen voor erfgoedorganisaties om samen te werken en samen projecten uit te werken naar een breder publiek. Zo maken we van erfgoed geen verzameling losse initiatieven, maar een netwerk waarin kennis, ervaring en engagement samenkomen. De combinatie van bewaarplaats, werkplekken en publieksruimte maakt dit project bijzonder sterk. Het wordt een levendige ontmoetingsplaats voor iedereen die met erfgoed bezig is”, zegt schepen van Monumentenzorg en Erfgoed Greet Geypen.
“Traditie en toekomst met elkaar verbinden: dat staat centraal in ons cultuurbeleid. Onze stad heeft een bijzonder rijk erfgoed van cultuurspelers die nationaal en zelfs internationaal sterk gewaardeerd worden. Denk aan de Beiaardschool, die al generaties lang beiaardiers opleidt en internationaal aanzien geniet. Het is belangrijk dat dit soort organisaties zichtbaar aanwezig zijn in de stad. De hub wordt ook de thuis voor de collectie van De Maan. Net als voor de Beiaardschool biedt dit voor hen kansen op meer publiekswerking. Het zal er ook voor zorgen dat kinderen en scholen vlot hun weg zullen vinden naar het stadhuis”, klinkt het bij Kristof Calvo, schepen van Cultuur.
Duurzaam renoveren
De renovatie moet het stadhuis niet alleen functioneel vernieuwen, maar ook aanzienlijk verduurzamen. Er komt een centraal publiek onthaal met ontvangst-, expo- en loungeruimte. Bij de selectie van het ontwerpteam zal aandacht uitgaan naar voorstellen die respect tonen voor de architecturale kwaliteiten van de Braemvleugel en die tegelijk een hedendaagse invulling geven aan duurzaamheid, comfort en gebruiksgemak.
Schepen van Klimaat & Energie en Patrimonium Pia Indigne: “Als stad hebben we de ambitie om ons patrimonium tegen 2045 klimaatneutraal te maken. De Braemvleugel is een gebouw met veel potentieel en moet een voorbeeld worden van hoe we historisch patrimonium kunnen voorbereiden op de uitdagingen van morgen. Daarom zetten we in deze renovatie nadrukkelijk in op energie-efficiëntie, circulair bouwen, toegankelijkheid en toekomstgerichte technieken. We zoeken ontwerpers die die klimaatambities en de eisen op het vlak van hedendaags gebruik en comfort kunnen verzoenen met respect voor de unieke erfgoedwaarde van het gebouw.”
Start werken in 2028
De opdracht wordt gegund via een mededingingsprocedure met onderhandeling. In een eerste fase kunnen ontwerpteams zich kandidaat stellen. Vervolgens worden drie kandidaten geselecteerd die een concreet ontwerpvoorstel mogen uitwerken. De stad verwacht tegen het einde van 2026 een ontwerpteam aan te stellen. De werken starten volgens de huidige planning begin 2028. De opening van de erfgoedhub is voorzien eind 2029.
De huidige vleugel aan de Hallestraat maakt deel uit van een ruimer historisch stadhuiscomplex en draagt de signatuur van Renaat Braem, die de schetsen leverde voor de modernistische gevel met karakteristieke beton- en baksteenarchitectuur. Ook de Keldermansvleugel vormt daar een belangrijk onderdeel van. Het gebouwencomplex van de Lakenhal is gelegen aan de Mechelse Grote Markt en gaat terug tot de veertiende eeuw. De noordelijke vleugel aan de Befferstraat werd in 1526 aangevat door de Brabantse bouwmeester Rombout II Keldermans en pas in 1900-1911 voltooid. Het geheel werd nadien verder uitgebreid en verbouwd, waardoor het stadhuis vandaag verschillende bouwlagen en tijdsperiodes samenbrengt in één ensemble.