Mechelse landbouwers krijgen dit najaar een praktische oplossing voor de veilige afvoer van doornappel. Stad Mechelen organiseert een proefproject waarbij landbouwers de giftige planten kunnen inzamelen en na het groeiseizoen laten verwerken. Het initiatief komt er op vraag van de Mechelse Land- en Tuinbouwraad. Tegelijk wil de stad inwoners sensibiliseren over de risico’s van doornappel.

Doornappel (Datura stramonium) duikt de laatste jaren steeds vaker op in Vlaanderen. Deze invasieve exoot bevat alkaloïden met een hallucinogene werking en is bijzonder giftig voor mens en dier. Daarom mag doornappel absoluut niet in de voedsel- of voederketen of in organische reststromen terechtkomen.
 
De bestrijding van doornappel maakt sinds 2022 deel uit van de maatregelen voor geïntegreerde gewasbescherming bij land- en tuinbouwers. Sinds 2026 is bestrijding verplicht wanneer er meer dan tien planten met zaadproductie per hectare aanwezig zijn. Landbouwers worden daarbij aangeraden om de planten zo vroeg mogelijk te verwijderen en het plantmateriaal zorgvuldig af te voeren.
 
De Mechelse Land- en Tuinbouwraad kaartte de problematiek aan. Voor landbouwers kan de hoeveelheid doornappel immers aanzienlijk zijn, waardoor afvoer via de gewone afvalinzameling niet evident is. Om hen daarbij te ondersteunen, organiseert de stad nu een proefproject voor de inzameling en verwerking van de plant. 
 
“De Land- en Tuinbouwraad heeft deze vraag heel bewust op tafel gelegd omdat landbouwers nood hebben aan een haalbare oplossing. Doornappel bestrijden is één zaak, maar je moet de planten daarna ook veilig kwijt kunnen. Met dit proefproject willen we die praktische drempel wegnemen”, zegt Kurt Verbruggen, voorzitter van de Mechelse Land- en Tuinbouwraad.
 
Bigbags en gezamenlijk inzamelmoment
 
Het Mechelse proefproject wordt dit jaar voor het eerst georganiseerd. De stad lanceert een oproep naar Mechelse land- en tuinbouwers die met doornappel te maken krijgen. Landbouwers die zelf niet over een bigbag beschikken, kunnen er één aanvragen. Tijdens het doornappelseizoen verzamelen ze de doornappelplanten afzonderlijk. Aan het einde van het doornappelseizoen, eind oktober, kunnen de gevulde bigbags op een vooraf bepaald moment worden aangeleverd bij een gespecialiseerde afvalverwerker. 
 
“Als stad willen we onze landbouwers niet alleen vragen om doornappel te bestrijden, maar hen ook helpen om dat op een veilige en haalbare manier te doen. Dit proefproject is een concreet antwoord op een vraag die vanuit de landbouwsector zelf kwam. Zo voorkomen we dat de zaden opnieuw in de omgeving terechtkomen en maken we de veilige afvoer van de planten eenvoudiger voor onze landbouwers. Voor deze eerste inzameling mikken we op ongeveer 2.300 kilogram doornappel”, zegt schepen van Landbouw Pia Indigne.
 
Na afloop van de eerste inzameling wordt het proefproject geëvalueerd. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het aantal deelnemende landbouwers, de ingezamelde hoeveelheid en de praktische organisatie. Op basis daarvan onderzoekt de stad of een jaarlijkse inzameling kan worden herhaald of structureel kan worden uitgebouwd.
 
Niet bij gft of op de composthoop
 
Ook particulieren kunnen helpen de verspreiding van doornappel tegen te gaan. De stad wil Mechelaars informeren over hoe ze de plant kunnen herkennen en veilig verwijderen. 
 
Schepen van Leefmilieu Patrick Princen: “Ook inwoners kunnen helpen om doornappel onder controle te houden. Door de plant tijdig en op een veilige manier te verwijderen, kunnen we verdere verspreiding in onze leefomgeving voorkomen. Verwijderde doornappel hoort niet op de composthoop of in de gft-bak, maar bij het restafval of via speciale inzamelpunten. De zaden behouden 75 jaar hun kiemkracht en worden maar gedood bij 1.000°C. Ze kunnen vlot het composteringsproces overleven en zo opnieuw voor verspreiding zorgen.”
 
Doornappel is onder meer herkenbaar aan de witte, trompetvormige bloemen en de opvallende stekelige zaaddozen die de plant vanaf augustus vormt. Bij het verwijderen draag je best handschoenen en bedekkende kledij, zoals lange mouwen. Om verdere verspreiding te voorkomen, wordt doornappel best verwijderd vóór de zaden zich kunnen verspreiden. 
 
Zie je doornappel op het openbaar domein? Meld dit eenvoudig via het meldpunt van Stad Mechelen.