In de Mechelse wijk Otterbeek is een nieuw proefproject gestart dat de energiefactuur van sociale huurders verder moet verlagen. Burgercoöperatie Klimaan rustte er drie woningen uit met plug-and-play slimme stekkerbatterijen, waarmee lokaal opgewekte zonne-energie tijdelijk wordt opgeslagen en pas wordt gebruikt wanneer gezinnen die het meest nodig hebben. Een Europese primeur in de sociale huisvesting.
Otterbeek verwierf al internationale bekendheid als eerste energiegemeenschap van België. Op de daken van 197 sociale woningen van Woonmaatschappij Rivierenland, kortweg Woonland, werden 1.795 zonnepanelen geplaatst die jaarlijks 700.000 kWh produceren. De energieprijs die de bewoners betalen voor deze zonne-energie ligt lager dan het sociaal tarief. In juni 2025 won het project de European Sustainable Energy Award in de categorie Lokale Energieactie.
Maar er blijft ruimte voor verbetering. Schepen van Energie Arthur Orlians: “Vandaag vloeit nog zo’n 80 procent van de lokaal opgewekte stroom terug naar het net, omdat bewoners vaak niet thuis zijn wanneer de zon schijnt. Otterbeek heeft bewezen dat energiedelen werkt, sociaal én technisch. Helaas zien we ook dat energiedelen minder efficiënt en aantrekkelijk is door bijkomende kosten en heffingen. Slimme batterijopslag lost dat probleem op. Overdag opgewekte energie kan lokaal worden opgeslagen en gebruikt op momenten dat gezinnen ze het meest nodig hebben. Daardoor wordt de factuur niet alleen lager maar ook voorspelbaarder.”
Lagere factuur zonder investering van gezinnen
Net als bij de zonnepanelen dragen de bewoners zelf geen investering. Die wordt volledig gedragen door Klimaan. Bovendien geldt er een prijsgarantie: de lokaal opgeslagen stroom wordt aan de bewoners verkocht tegen een tarief dat gegarandeerd 10 procent onder het sociale energietarief ligt. “We zien dat kwetsbare gezinnen vaak de boot missen bij de energietransitie omdat ze de investering niet kunnen dragen,” zegt Thomas Heylen, projectcoördinator bij Klimaan. “In Otterbeek draaien we die logica om: de coöperatie investeert, en de huurder ziet vanaf dag één een lagere factuur. Met de batterijen maken we die besparing nu nog robuuster.”
Klimaan berekent dat gezinnen dankzij de batterijen 20 tot 30 procent meer van hun eigen zonnestroom zullen kunnen gebruiken. Arthur Orlians: “De energietransitie is alleen maar mogelijk als ze sociaal gebeurt, als de meest kwetsbaren het voordeel ervan merken op hun energiefactuur. Dat doen we in wijk Otterbeek. Dankzij de installatie van de zonnepanelen, verlaagden we de energiefactuur al gemiddeld met 25 euro per jaar ten opzichte van het sociaal tarief en gemiddeld met 90 euro per jaar ten opzichte van het commercieel tarief. Met de installatie van de slimme batterijen kunnen we de jaarlijkse besparing zelfs verdubbelen.”
De proefopstelling bestaat uit compacte plug-in batterijen die zonder ingrijpende werken geïnstalleerd worden en slim aangestuurd worden via een energiemanagementsysteem. Als het proefproject succesvol blijkt, ligt er een concreet plan klaar om de technologie uit te rollen naar alle 197 woningen in de wijk. Arthur Orlians: “Slim aangestuurde batterijen die samenwerken kunnen dan fungeren als een lokale energiebuffer, die niet alleen de bewoners beschermt tegen hoge prijzen, maar ook het elektriciteitsnet ontlast. Ook dat zou Otterbeek opnieuw tot een Europese primeur maken binnen sociale huisvesting.”