De Mechelse gemeenteraad heeft dinsdagavond het Mechels Toewijzingskader Budgethuur goedgekeurd. Met dit stedelijk reglement krijgt Mechelen een eigen systeem om de rangorde van kandidaat-huurders te bepalen en de toewijzing van budgethuurwoningen te organiseren. Het is een nieuwe, belangrijke stap binnen het brede beleid rond betaalbaar wonen in de Dijlestad.
Budgethuur is een Vlaams instrument dat private ontwikkelaars stimuleert om kwalitatieve huurwoningen aan te bieden. De Vlaamse overheid voorziet een subsidie, op voorwaarde dat een deel van dit voordeel rechtstreeks naar de huurder vloeit. De aangeboden budgethuurwoningen moeten minstens 15% onder de markthuurprijs liggen. Mechelen heeft sinds 2024 32 huurwoningen op Nieuw Noord, aan Racing Mechelen. Intussen hebben meerdere ontwikkelaars interesse getoond om via dit systeem budgethuur te realiseren.
Het Vlaamse systeem legt daarbij inkomensgrenzen vast, waar een lokaal bestuur niet mag van afwijken. Maar een stad of gemeente mag aan de hand van een stedelijk reglement wel voorrangsregels opstellen. Na een eerdere toelichting in de commissie zet de gemeenteraad nu het licht op groen voor zo’n Mechels toewijzingskader. Het stadsbestuur maakt daarbij duidelijke keuzes.
Lokale binding en ‘tussengroep’
Eerst en vooral kiest het stadsbestuur ervoor om voorrang te geven aan mensen die al langere tijd in Mechelen wonen. Schepen van Wonen Arthur Orlians: “We hanteren bewust dezelfde criteria als bij de sociale huisvesting. Wie de afgelopen tien jaar minstens vijf jaar onafgebroken in Mechelen woont, krijgt voorrang. Wie hier opgroeit maar het moeilijk vindt om een betaalbare huurwoning te vinden, maakt op die manier meer kans.”
Daarnaast geeft het nieuwe toewijzingskader prioriteit aan de doelgroep die vaak niet in aanmerking komt voor een sociale woning, wat de schepen de ‘tussengroep’ noemt.
Schepen Arthur Orlians: “We willen deze legislatuur maar liefst 750 extra sociale woningen realiseren. Dat is essentieel voor de meest kwetsbaren in onze stad. Maar tegelijk moeten we voldoende aandacht hebben voor de lagere middenklasse die er steeds tussen valt, die niet in aanmerking komt voor sociale huisvesting. Dat zijn de mensen die werken, maar het óók moeilijk hebben om een betaalbare woning te vinden. We zien in de praktijk dat sociale woningen meestal worden toegewezen aan de onderste drie inkomensdecielen, de 30% laagste inkomens. Daarom geven we in dit nieuwe toewijzingskader voor budgethuurwoningen prioriteit aan mensen uit het vierde en vijfde inkomensdeciel. We kijken daarvoor naar een percentage van het besteedbaar inkomen, zodat de budgethuurwoningen voornamelijk terechtkomen bij de lagere middenklasse.”
Tot nu toe gebeurde de toewijzing van budgethuurwoningen volledig volgens de Vlaamse procedure, waarbij de volgorde via loting werd bepaald. Daardoor kregen lokale binding, betaalbaarheid, gezinsgrootte en bepaalde specifieke doelgroepen geen prioriteit. Met het nieuwe Mechelse kader verandert dat.
Digitaal inschrijvingsplatform
Het voorstel van reglement wordt nu doorgestuurd naar de Vlaamse overheid voor toezicht. Als zij geen opmerkingen maken op de teksten, treedt het reglement in werking op 1 april 2026. Ondertussen werkt de stad aan een gecentraliseerd digitaal inschrijvingsplatform voor budgethuur, waarin alle private en publieke aanbieders kunnen instappen. Kandidaat-huurders zullen zich daar kunnen aanmelden. Wie wil inschrijven, moet beschikken over een door Vlaanderen afgeleverd attest budgethuur, dat aantoont dat ze voldoen aan de inkomens- en eigendomsvoorwaarden. Dit attest moet jaarlijks worden vernieuwd om de inschrijving te behouden. De stad gaat er voorlopig van uit dat dit systeem operationeel kan zijn in de late lente van 2026.
Schepen Arthur Orlians: "De goedkeuring van dit reglement zorgt ervoor dat we als stad een sturende rol kunnen spelen. Dit is geen los initiatief, maar een essentieel onderdeel van onze strategie om betaalbaar wonen structureel uit te bouwen."